30. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi (71-80 Madde)
MADDE 71- İLAVE TEDİYE
İşçilere ilave tediyeler, 6772 sayılı Kanun esaslarına göre ödenir.
MADDE 72- İKRAMİYE
İşçilere, yılda 60 günlük (60 × 7,5 = 450 saatlik) ücretleri tutarında akdi ikramiye ödenir.
İkramiyeler 14 Mayıs ve 14 Eylül tarihlerinde 30’ar günlük (30 × 7,5 = 225 saatlik) ücretleri tutarında ödenir.
Parçabaşı ücret sistemi ile çalışan işçilere ödenecek akdi ikramiyelerin hesabına esas olacak ücret; işçinin yıl içinde son zam aldığı tarih ile ikramiye ödeme tarihi arasındaki ortalama ücreti baz alınarak hesaplanır.
Yıl içerisinde işe giren, işten çıkan veya çıkarılan işçilere bu ikramiye, 6772 sayılı Kanunun öngördüğü kıstelyevm usulüne uygun olarak verilir.
MADDE 73- GİYECEK YARDIMI
a- İş Elbisesi
İşçilere işin özelliğine göre yazlık ve kışlık olmak üzere aşağıdaki koşullarla yılda iki kat (bekçi, berber, kapro, kaptan, çarkçı, kolcu, iş makineleri operatörü, aşçı, garson, itfaiyeci ve fırıncı gibi mesleklerde çalışanlara mesleğin gerektirdiği) iş elbisesi verilir.
İş elbiseleri;
1- İş elbiseleri, işyerinde kıyafet birliği sağlama amacıyla sadece işyerlerinde giyilir.
2- İş elbiselerinin cins, renk, kalite ve biçimleri; işin ve işyerinin özelliğine göre, İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı esasları dâhilinde bir İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanının görüşü alınarak ilgili Kuvvet Komutanlıklarınca/Genel Müdürlüklerce tespit edilir. Ancak kışlık iş elbiseleri astarlı, kadın işçilere verilecek iş elbiseleri ise poplin veya ketenden yapılır. Ayrıca dikimevlerinde çalışan bayan işçilerin kış aylarında aynı renk yelek giymelerine izin verilir.
3- İş elbiselerinden yazlıklar her yılın Mayıs, kışlıklar ise her yılın Ekim aylarında verilir.
4- İşçi tarafından yürütülen iş, iş elbisesini daha erken yıpratıcı özellikte ise ve iş elbisesi işbaşında yıpranmışsa, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun tespiti ile eski iş elbisesi yenisi ile değiştirilir.
5- İş elbiseleri yukarıda belirlenen ayları takip eden ayın sonuna kadar da verilmediği takdirde; bu fıkrada belirlenen rakamlar dönemine göre iş elbisesi bedeli olarak işverence nakden ödenir.
6- Kalorifer, sıcak hava gibi ısıtıcı bulunan; mazbut ve devamlı olarak ısı derecesi en soğuk havalarda 15°C’ten daha sıcak bulunan işyerleri veya kısımlarında çalışanlar ile devamlı olarak sıcak işlerde çalışanlara kışlık iş elbiseleri yerine yazlık iş elbisesi verilebilir.
7- Fırın işçilerine ayrıca işyerinde kullanılmak üzere her yıl iki çift terlik ve mevsim koşullarına uygun iki adet fanila verilir.
8- Özel güvenlik görevlileri için T.C. İçişleri Bakanlığınca tüm kamu kurumlarında görevli özel güvenlikçiler için uygulanan kıyafetler, Ek-16’da belirtilen miktar ve sürelerde verilir. Kıyafet verilen personele ayrıca kıyafet ücreti ödenmez.
9- 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçen temizlik görevlileri için Ek-16’da belirtilen miktar ve sürelerde kıyafet verilir. Kıyafet verilen personele ayrıca kıyafet ücreti ödenmez.
b- Ayakkabı Yardımı
1- Bu toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunan işçilere 14 Ekim tarihinde iki çift ayakkabı karşılığı olarak; sözleşmenin birinci yılında bir defaya mahsus olmak üzere 3.100,94 TL ödenir. Sözleşmenin ikinci yılı için bir kere ödenecek ayakkabı yardımı, ödeme tarihine kadar olan ücret zammı oranı uygulanarak bulunacak miktar üzerinden ödenecektir. Bu yardımın ödendiği tarihten sonraki ücret zamları, yeni dönem ayakkabı yardımı miktarına yansıtılacaktır.
2- Ancak ödeme tarihinden sonra ve Aralık ayı sonuna kadar işyerine giren işçilere; kesin kabullerinden sonra bir çift ayakkabı karşılığı (belirlenen paranın yarısı) ödenir.
3- İşçiler, bu bedel karşılığında koyu renk iskarpin tipi ayakkabılardan kışlık olanını en geç Kasım ayında, yazlık olanını da en geç Mayıs ayında satın alarak işyerinde giymek zorundadırlar.
4- Özel güvenlik görevlileri için İçişleri Bakanlığınca tüm kamu kurumlarında görevli özel güvenlikçiler için belirlenen ayakkabı/bot Ek-17’de belirtilen miktar ve sürelerde verilir. Ayakkabı/bot verilen personele ayrıca ayakkabı/bot ücreti ödenmez.
5- 696 sayılı KHK kapsamında kadroya geçen temizlik görevlileri için Ek-17’de belirtilen miktar ve sürede ayakkabı/çizme verilir. Ayakkabı/çizme verilen personele ayrıca ayakkabı/çizme ücreti ödenmez.
MADDE 74- SERVİS HİZMETİ
İşçilerin işyerine getirilip götürülmesi konusundaki mevcut uygulamaya devam edilir. Ancak işveren, mevcut uygulamayı genişleterek işyerlerindeki bütün işçilerin mümkün olduğunca taşınmasını esas alır ve bu hususta gerekli önlemleri alır.
a- Servis hizmeti konusunda aşağıdaki esaslar uygulanır:
1- İşçiler; askerî servis araçlarından veya işverenin ihale mevzuatına göre kiralayacağı sivil araçlardan, diğer Silahlı Kuvvetler personeli ile birlikte yararlandırılırlar.
2- Servis araçlarından yararlanma usul ve esasları; personel mevcudu ve trafik mevzuatı da dikkate alınarak işveren vekilince düzenlenir.
3- İşveren vekili; vardiyalı çalışan işçilerle Ulusal Bayram, genel, hafta ve akdî tatil günlerinde çalıştırdığı işçileri işyerine getirip götürür. Fazla mesaiye bıraktığı veya çalıştırdığı işçileri ise bütün olanaklarını zorlayarak getirip götürmeye çalışır. Bu hallerde öncelikle işyerine ait araçlar kullanılır.
4- Servis araçlarının hangi mesafe ve güzergâhlarda çalışacağı makul ölçüler çerçevesinde işveren vekilince belirlenir.
5- Yolda geçen süreler iş süresinden sayılmaz.
6- İşyeri dışında bulunan aynı mahallîdeki sağlık tesislerine havale edilen işçilerin, olanak varsa sağlık tesislerine topluca götürülüp getirilmelerini işveren vekili temin eder.
b-
Servis hizmetinin verilemediği durumlarda; işçilerin ikametgâhlarının işyerine uzaklığına göre ilgili belediye ile koordine edilmesi sonucunda tespit edilecek miktarda işe gidiş ve dönüş için belediye toplu taşıma biletleri veya bu maksatla kullanılacak toplu taşıma kartı (ilgili belediyenin uyguladığı ücretsiz ya da düşük ücretli transferler dikkate alınarak) verilir. Bilet veya toplu taşıma kartı verilememesi durumunda belediyenin rayici üzerinden bedeli net olarak ödenir.
Ancak işveren veya vekili servis hizmetinin verilememesi ile ilgili aksaklığın en kısa zamanda giderilmesi maksadıyla her türlü gayreti gösterir. Bu haktan; işyerince servis planlamasına dâhil edilen işçiler, servis hizmeti verildiği müddetçe yararlanamaz.
c-
Servis hizmetinden faydalandırılamadığı için (b) fıkrası uyarınca toplu taşıma kartı verilmesi gereken işçilerle ilgili olarak, kart temini maksadıyla ulaşım ücretinin haricinde depozito vb. ad altında herhangi bir bedel ödenmesi gerektiği takdirde bu bedel işçiler tarafından karşılanır ve kartların mülkiyeti işçilere ait olur.
ç-
İşveren; özel otolarıyla işyerine gelen işçiler ile ortopedik engellilerin özel otoları için olanak varsa uygun bir park yeri ayırır.
d-
İşveren; garnizon içinde bulunan lojmanlarda oturup özel otosu bulunan işçilere de garnizon giriş çıkışlarında anılan “serbest oto giriş kartı” verilmesini sağlar.
MADDE 75- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
a- İşveren vekili; işyerlerinde işçilerin sağlığını korumak ve iş güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu amaçla yürürlükteki mevzuat hükümleri ve işyerince hazırlanan İş Yönergesinde belirtilen tedbirleri almaya, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun tekliflerini uygulamaya; işçiler de bu tedbir ve uygulamalara uymaya mecburdurlar.
b- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun oluşması, kurulların görev ve yetkileri ile çalışma usulleri hususunda yürürlükteki ilgili mevzuat hükümlerine göre uygulama yapılır. İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları ayda en az bir kez toplanır. Yönetmelik ve işyerince hazırlanan İş Yönergesi hükümlerini titizlikle yerine getirir. İşveren vekili bu kurulun toplanmasından sorumludur.
c- İşçilerin çalıştıkları meslek ve branşlarına göre periyodik muayeneler, ilgili mevzuatta öngörülen sürelerde işveren vekili tarafından yaptırılır. Bu hususta Ek-14 “Periyodik Tıbbi Muayeneler Cetveli”nden yararlanılır. İşveren, işçi mevcudu 2000’i aşan işyerlerinde Ek-14’te belirtilen testleri yapabilmek için gerekli laboratuvarları kurabilir. Laboratuvar kurulduğu takdirde bu laboratuvarlardan bölgedeki diğer işyerlerinde çalışan işçiler de yararlandırılır.
ç- İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatında belirtilen; işin ve işyerinin özelliğine göre verilmesi gereken koruyucu giyim eşyası ve teçhizat, işçilere verilmek ve kullandırılmak üzere işyerinde bulundurulur. Bu hususta ilgili mevzuat hükümlerine göre hazırlanan Ek-15 “Koruyucu Melbusat Teçhizatlar Cetveli” uygulanır. İş, koruyucu giyim eşyası veya teçhizatını daha erken yıpratıcı özellikte ise ve bu giyim eşyası/teçhizat işbaşında yıpranmışsa İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun tespiti ile yenisiyle değiştirilir.
d- İşveren vekili; işyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı hükümlerine göre işçilerin temizliklerinin sağlanması bakımından öncelikle ve yeteri kadar el-yüz yıkama yerleri, banyo ve duş yerleri ile soyunma yerleri ve dolaplarını temin eder.
e- İşveren vekili; işçilerin soyunma dolaplarında bulundurulmak ve işçiler tarafından kullanılmak üzere her yıl Ekim ayında her işçiye (45×90 cm) ebatlarında standart kaliteli bir adet yüz havlusu verir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun tespitiyle yalnız kirli ve tozlu işlerde çalıştıkları tespit edilen işçilere; yıkatılıp temizlendikten sonra işyerinde kullanılmak üzere standart ebat ve kalitede banyo havlusu verilir. Banyo ve duş yerleri ile temizlik mahallerinde yeteri miktarda sabun, arap sabunu, deterjan gibi temizlik malzemesi bulundurulur.
f- İşveren vekili; işçilerin kendi çalıştıkları tezgâhın ve kendilerinin temizliklerini yapabilmeleri için (kirlilik derecesine göre) paydos saatinden 5-15 dakika önce işi bırakmalarını kabul eder. Bu süre iş süresinden sayılır. İşyerinin genel temizliğinin vasıfsız işçilere yaptırılması esastır.
g- Kaza ve yangın bakımından tehlikeli görülecek hususların işçiler tarafından zamanında işveren vekillerine haber verilmesi zorunludur. İşyerlerinde kullanılan parlayıcı ve kimyasal maddelerin depolanması hususunda işveren gerekli emniyet önlemlerini alır, bu tedbirleri belirli periyotlarla gözden geçirir. Miadı geçmiş kimyasal maddeler ayrılarak imha edilir. Bu maddelerin konulduğu depoların çalışma alanlarından uzak olmasına özen gösterilir. Bu maddeleri kullanan işçiler belirli sürelerde konu ile ilgili eğitimlerden geçirilirler.
ğ- İşyerlerinde vardiya ve fazla çalışma zamanlarında da iş emniyeti, iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri aynen devam eder.
h- İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili mevzuat gereğince işyerlerinde yemek ve dinlenme yerleri sağlanır; ilgili mevzuat ve olanaklar ölçüsünde spor alanları tahsis edilir.
MADDE 76- İŞYERİNDE HASTALANANLAR
İşveren vekili veya yetki verdiği diğer amirler; işyerinde hastalanan veya hastalığı haber verilen işçiye vizite kağıdını en kısa zamanda verir.
Sabah mesai başlangıcında, işyerinin bulunduğu mahaldeki SGK’nın sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı kurum ve kuruluşların sağlık tesisine gitmesi gerekli işçi sayısı 5 ve daha fazla ise işçiler, işverenin araç olanaklarından mümkün olan ölçüde yararlanılarak topluca gönderilirler.
İşveren; 50 işçiden fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde, iş kazası ve ani hastalıklarda ilk müdahaleyi yapmak üzere Hıfzıssıhha Yasası, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili mevzuat gereğince yeteri kadar hekim ile sağlık personeli ve malzemesi bulundurur.
İşyerinde çalışan işçiler meslek hastalığına tutulduklarını işveren vekiline haber vermeleri halinde, 5510 sayılı Kanunun 14’üncü maddesi hükmü uyarınca işveren vekili işlem yapmak zorundadır.
Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler, eski işyerlerine alınmalarını istedikleri takdirde ihtiyaç varsa işveren vekilinin teklifi ve Kuvvet Komutanlığının/ilgili Genel Müdürlüklerin oluru ile işten ayrıldıkları ücret derecesi ile işe başlatılır.
SGK’nın sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı hastanelerden; hâlen bulunduğu meslekte veya işyerinde çalışamayacağına ilişkin Sağlık Kurulu raporu alan işçilerin, olanaklar ölçüsünde ve öncelikle hastalıklarının durumuna göre geçici veya daimi olarak meslek değişikliği yapılır. İşyeri içinde görev yeri değiştirilebilir veya işçi istediği takdirde başka bir işyerine nakledilebilir. (Bu toplu iş sözleşmesinin “Derhal Fesih” başlıklı 102. maddesinin (b) fıkrası hükmü saklıdır.)
Gemilere ve hariç birliklere görevle gönderilen işçilerden hastalananlar, en yakın SGK’nın sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı sağlık tesislerine nakledilinceye kadar ilk sağlık işlemleri varsa gemi veya birlik hekimince yapılır.
Hastalanan işçi işyerinden ayrıldığı andan itibaren;
a) Sağlık kuruluşlarına yatanlar; durumlarını işyeri ile sağlık kuruluşları arasındaki mesafe ve ilişki durumuna göre en çok üç işgünü içinde işyerine bildirmek,
b) İstirahat almışsa; durumu en geç 24 saat içinde işyerine bildirmek, istirahat kağıdını veya bir örneğini istirahatin tanzim edildiği tarihi takip eden üç işgünü içinde işyerine vermek,
c) İstirahat almamış ise derhal işyerine dönmek zorundadır.
ç) (a), (b) ve (c) fıkralarına göre vizite sonucu belgeleyemeyenler mazeretsiz ve izinsiz işe gelmemiş sayılırlar.
d) İşyerinde hastalananların sağlık tesislerine topluca getirilip götürülmesi hususunda işveren vekili düzenleme yapabilir.
MADDE 77- İŞYERİ HARİCİNDE HASTALANANLAR
Hastalıklar sebebiyle işyerine gelemeyen işçiler durumu hemen; meşru mazereti halinde ise 24 saat içinde, işyerindeki en yakın amirine veya nöbetçi subayına bildirmek veya haber ulaştırmakla sorumludurlar.
Acil vaka, ağır hastalık ve trafik kazası hallerinde derhal haber verme imkânı yoksa yukarıdaki süre üç işgünüdür. İl hudutları dışında olması durumunda bu süre beş işgünüdür.
Hastalık sonucunu ve bu durumları zamanında belgelemeyenler mazeretsiz ve izinsiz işe gelmemiş sayılırlar.
MADDE 78- VİZİTE İŞLEMLERİ
İşçilerin vizite ve sağlık tesislerine gönderilmeleri aşağıdaki şekilde yapılır:
a) İşveren vekilleri; işyerinin vizite veya sağlık tesislerine uzaklığını, işçilerin bu tesislere gidip gelmesinde işyerinin ve mahallin vasıta olanaklarını da dikkate alarak yolda geçen en az ve en çok süreleri tespit ve ilan eder. Bu süreler ortopedik engelli ve âmâ işçiler için iki kattır.
Sağlık tesisleri, mahallin veya vasıta imkânlarının değişmesi halinde bu tespit yeniden yapılır ve ilan edilir.
b) Periyodik muayeneye gönderilen, viziteye çıkan, sağlık tesisleri ve hastanelere sevk edilen işçilerden; muayene sonucu doktor veya sağlık tesisleri kayıtlarına göre ve istirahat almaksızın tespit edilmiş bulunan yolda geçen süre içinde işyerine dönenlerin vizite, muayene, tedavi ve yolda geçen süreleri iş süresinden sayılır ve ücretleri ödenir. İşçinin viziteye çıktığı gün muayenesi yapılamayıp doktor tarafından bir sonraki gün gelmesi vizite kağıdına işaret edilmiş ise bu durumda muayenede geçen süre iş süresinden sayılır ve ücreti ödenir. Ancak işçi bu durumu işyerine önceden haber vermek ve sonucunu belgelemek zorundadır.
c) Doktor, sağlık tesisleri veya hastanelerden alınan kayıtlarına göre istirahatli olmadıkları halde zamanında işyerine dönmeyen işçiler hakkında mevzuat ve sözleşmenin ceza cetveli 13’üncü maddesi (d) bendi uyarınca cezai işlem yapılır.
ç) Görev ya da kurs süresince gerektiğinde kullanılmak üzere “SGK Vizite (Sigortalıya Ait)” düzenlenerek geçici görev ya da kursa gönderilen işçilere verilir.
d) SGK’nın sigortalı adına sağlık hizmeti satın aldığı hastanelerden muayene dışında test, tetkik, film vb. nedenle randevusu olduğunu belgeleyen işçilere vizite kağıtları bir gün önceden verilir.
MADDE 79- İŞ KAZALARI VE BİLDİRİLMESİ
a) İş kazası; aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve işçiyi hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaylardır:
- İşçinin işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,
- İşçinin işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- İşçilerin işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında,
meydana gelen kaza neticesinde yaralanan işçi durumu derhal şef veya en yakın amirine bildirir. İşçinin durumu buna imkân vermeyecek kadar ağır ise yaralanmasının bildirilmesi işçinin yakınında bulunan işçi arkadaşlarına düşer.
b) İşveren, kazaya uğrayan işçiye SGK el koyuncaya kadar sağlık durumunun gerektirdiği her türlü acil yardımı yapar. Ancak işçinin bu yardımı kabul etmeyip kendisini tedavi etmeye veya yetkili olmayan kimselere tedavi ettirmeye kalkışması halinde işveren bir sorumluluk kabul etmez.
c) İşveren vekili her kaza olayı için mutlaka bir kaza raporu tanzim eder. Bu rapora iş kazasının oluş şekli, vuku bulduğu yer, tarih ve saatten başka bir şey yazılmaz.
ç) İşveren vekili, meydana gelen iş kazasını 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun “İş Kazası ve Meslek Hastalıklarının Kayıt ve Bildirimi” ile 5510 sayılı Kanunun “İş Kazasının Tanımı, Bildirilmesi ve Soruşturulması” başlıklı maddeleri gereğince, kazadan sonraki üç işgünü içinde SGK’ya bildirir.
d) İşveren vekili; 10 günden fazla istirahati gerektiren veya ölümle sonuçlanan iş kazalarını, T.C. Millî Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne, işyerinin bağlı olduğu Kuvvet Komutanlığına/ilgili Genel Müdürlüğe ve Sendika Genel Merkezine derhal bildirir.
MADDE 80- EMZİRME-EMZİRTME ODALARI VE KREŞLER
a) Gebe ve emzikli kadınların çalışma saatleri ile emzirme odaları, kreşler bu husustaki mevzuat hükümlerine göre düzenlenir.
b) Oda ve kreşlerde çocuklara yaşlarına göre mamaları, kahvaltıları ve yemekleri verilir. Yemek listelerinin ve mamaların düzenlenmesinde görevli hekimin ve kreşte çocuğu bulunan bir annenin düşüncesi alınır. Çocuklara ayrıca günde 250’şer gr. dayanıklı veya pastörize; bulunmadığı takdirde kaynamış süt veya yoğurt verilir.
c) Oda ve kreşlerin malzeme, eşya ve mefruşat ihtiyaçları ile çocukların beslenme giderleri işverence karşılanır.
Oda ve kreşlerde çalışan eğitimci personelin çocuk gelişimi konusunda eğitim görmüş olmasına özen gösterilir.
ç) Emzirme odası ve kreş açılan işyerlerinin hemen yanında işverene bağlı işyerlerinde çalışan kadın işçiler de emzirme odaları ve kreşlerden yararlandırılırlar.
d) Emzirme odaları ve kreş açılmayan işyerlerinde çalışan kadın işçilere, ilgili yönetmelik hükmü uyarınca sabah ve öğleden sonra iki defa verilmesi gerekli emzirme izinleri; işçinin isteği halinde birleştirilerek ve istediği saatte verilir. Şu kadar ki işçi, izin kullanma zamanlarını işveren vekilinin muvafakatini almadan değiştiremez.